گذري اجمالي بر تاريخچه و عملكرد دانشگاه

مروري بر نهضت بزرگ علمي در پرتو انقلاب اسلامي

     دانشگاه آزاد اسلامي به عنوان يكي از دستاوردهاي انقلاب اسلامي با گسترش سريع خود در سراسر ايران و همچنين ايجاد چندين شعبه در تعدادي از ديگر كشورهاي جهان، توجه بسياري از انديشمندان، محققان، مسئولان اجرايي و غيره را به خود معطوف داشته است.

اين دانشگاه با بيش از 2000.000 فارغ التحصيل و حدود 1.300.000 دانشجوي شاغل به تحصيل (در سال 1386) علاوه بر آنكه به عنوان بزرگترين دانشگاه حضوري جهان (با داشتن بالغ بر 350 شعبه) معرفي مي شود، اين توفيق را نيز از آن خود كرده است كه به تنهايي حدود نيمي از بار آموزش عالي ايران را بر دوش دارد و در عمر يك ربع قرن خود رقيب اصلي آموزش عالي دولتي هفتاد و چند ساله كشورمان به حساب مي آيد.

به اعتراف بسياري از بزرگان و حتي دست اندركاران و بانيان اين نهاد آموزش عالي غير دولتي، در ارديبهشت ماه 1361 كه پيشنهاد راه اندازي چنين دانشگاهي مطرح شد و پس از اندك زماني اعلام موجوديت نمود كسي را باور آن نبود كه بتواند با چنين سرعتي توفيقاتي بزرگ را بدست آورد و امروز نيز نهادينه شدن اين نهاد صددرصد مشاركتي چشم همگان را به خود خيره نموده است و توان آن را ستودني مي دانند.

مروري بر اخبار رسانه ها و گذري بر مسائل و گفتمان هاي نشريات و مطبوعات، سيري در تبادل نظرهاي تصميم گيرندگان و تصميم سازان در سالهاي اخير در كشور، حاكي از آنست كه پرداختن به مسائل دانشگاه آزاد اسلامي از گزينه هاي مهمي بوده است كه مورد توجه قرار داشته و همين موضوع نشان از اهميت مسئله دارد. به نظر مي رسد دانشگاه آزاد اسلامي در نظر مردم و مسئولان آنقدر مهم و بزرگ است كه هيچ يك از موضوعات خبرآفرين و سرنوشت ساز كشور باعث به فراموشي سپردن اين مهم حتي براي كوتاه مدت نشده است.

به هر تقدير اين دانشگاه در زمان اخير (سال 1386) دانشگاهي است كه علاوه بر بيش از سه ميليون دانشجو و دانش آموخته، بيش از پنجاه هزار نفر پرسنل اعم از اعضاء هيئت علمي و كارمند دارد و توانسته است حدود يازده ميليون متر مربع فضاي آموزشي و ساير فضاهاي مورد نياز را ايجاد نمايد كه در نوع خود بي نظير است.

دانشگاه آزاد اسلامي واحد گناباد نيز كه به عنوان چهلمين واحد اين دانشگاه موجوديت خود را در خرداد ماه 1364 اعلام نمود، اكنون دانشگاهي با درجه بزرگ است كه در كارنامه 22 ساله خود بيش از 6000 فارغ التحصيل و حدود 4000 دانشجو دارد. اين واحد دانشگاهي نيز توانسته است حدود 150 نفر مدرس (اعم از عضو هيئت علمي و همكاران  حق التدريس) و نزديك به يكصد نفر كارمند را در چارت سازماني خود قرار دهد و بالغ بر سي و چهار هزار متر مربع فضاي آموزشي، رفاهي – كارگاهي، ورزشي و غيره را نيز ساخته و به بهره برداري رسانده است. اين واحد دانشگاهي به نوبه خود بزرگترين مركز آموزش عالي در شهرستان گناباد و  به عنوان يكي از واحدهاي دانشگاهي قابل توجه در خراسان بزرگ است.

آغازي براي رسيدن به اوج شكوفايي

     انديشه عالمانه تأسيس دانشگاه آزاد اسلامي در بهار 1361 در حالي مطرح شد كه دانشگاههاي كشور به خاطر ضرورت انجام انقلاب فرهنگي در تعطيلي و بلاتكليفي كامل بودند. در آن سال ها ظرفيت دانشگاههاي كشور (حتي اگر داير هم مي بودند فقط حدود يكصد و هفتاد هزار نفر بود و علاوه بر آن دانشگاه ها فقط در پايتخت و چند شهر بزرگ قرار داشتند. بطور يقين آموزش عالي سال هاي پس از انقلاب اسلامي در شأن نظام مقدس جمهوري اسلامي و پاسخگوي نيازهاي علمي اين نظام اسلامي نبود.

پيشنهاد تأسيس دانشگاه آزاد اسلامي كه از تريبون مقدس نماز جمعه تهران در 31 ارديبهشت ماه 1361 توسط آيت ا… هاشمي رفسنجاني مطرح شد و مورد استقبال رهبر كبير انقلاب اسلامي قرار گرفت و امام راحل با كمك يك ميليون توماني خود به اين دانشگاه در واقع مشروعيت آنرا تأييد نمودند و از آن پس هيأت مؤسس مركب از حضرت آيت ا… خامنه اي، آيت ا… موسوي اردبيلي، آيت ا… هاشمي رفسنجاني، حجت الاسلام حاج سيد احمد خميني، مهندس ميرحسين موسوي و دكتر عبدالله جاسبي اين مؤسسه آموزشي غير دولتي را بنيان گذاشتند.

واحدهاي دانشگاهي يكي پس از ديگري در شهرهاي مختلف كشور راه اندازي شد و امروز اين دانشگاه به عنوان بزرگترين دانشگاه حضوري جهان و با  داشتن بيش از سيصد و پنجاه شعبه، پذيراي همزمان يك ميليون و سيصد هزار دانشجو و برخورداري بيش از دو ميليون فارغ التحصيل، حدود بيست و پنج هزار عضو هيأت علمي، قريب سي و يك هزار كارمند و حدود يازده ميليون متر مربع فضاي آموزشي، بدون شك بزرگترين دستاورد علمي، فرهنگي و جلوه مشاركت مردمي انقلاب اسلامي است. به علاوه اين دانشگاه داراي 600 مدرسه با حدود 60000 دانش آموز است و همچنين ده مجتمع بيمارستاني دانشگاه در حال خدمت رساني به مردم است. گسترش دانشگاه آزاد اسلامي در كشور ما به گونه ايست كه تقريباٌ پنج درصد كل ملت ايران رابطه مستقيم تحصيلي يا شغلي با اين دانشگاه دارند و اين افراد به اتفاق ساير اعضاي خانواده شان حدوداٌ 20 درصد كل جامعه را تشكيل مي دهند.

به فرمايش رياست فرزانه و دانشمند اين دانشگاه جناب آقاي دكتر عبدالله جاسبي :

امروزه هيچ اداره، دانشگاه دولتي، مؤسسه، كارخانه و مجموعه بازرگاني در كشور را نمي توان پيدا كرد كه فارغ التحصيل دانشگاه آزاد اسلامي در آنجا حضور نداشته باشد. اين حضور پويا و فعال دانشجويان و فارغ التحصيلان در همه بنگاه ها و مراكز صنعتي، علمي، بازرگاني، پژوهشي، دانشگاهي، فرهنگي، اقتصادي و خانواده ها باعث شده است كه فرهنگ دانشگاه آزاد اسلامي در تمام سطوح جامعه جاري شود .(حديث آفرينش ص 26)

دانشگاه آزاد اسلامي در طول يك ربع قرن تلاش همه جانبه و در مسير پرفراز و نشيبي كه طي نموده است هميشه به عنوان يك دانشگاه ايفاي نقش نموده و هيچ يك از بحران ها نتوانسته است اين نهاد علمي را از مسير اصلي آن منحرف نمايد.

ايفاي نقشي علمي، در بستري اسلامي همواره مورد توجه بنيان گذاران و مديران اين مجموعه عظيم بوده است و به همين دليل هيچگاه در مسير حركت منطقي و حساب شده خود توقفي نداشته است. براي اثبات اين ادعا كافي است كه به اين توصيه رياست هيأت امناي دانشگاه در مراسم افتتاح فاز چهارم واحد علوم و تحقيقات تهران در سال 1376 اشاره كنيم :

من تأكيد مي كنم كه در متن اسلام حركت كنيد، اگر بنا بود تسليم جوسازي شويد از اول نبايستي شروع مي كرديد چون هيچ وقت جو مساعد نبوده است حال كه قرار است منطقي حركت كنيد غير از خداوند از هيچ كس نترسيد. احكام اسلام را رعايت كنيد. موازين اسلامي را رعايت كنيد و بدانيد كه دشمنان هميشه حرف خودشان را مي زنند و دوستان هم كمك مي كنند. همه بندگان خدا را نمي توانيم راضي نگه داريم مهم آنست كه پيش خداوند مسئول نباشيم و مورد مؤاخذه قرار نگيريم.

نكته قابل يادآوري در خصوص دانشگاه آزاد اسلامي آن است كه مسئولان و مديران اين دانشگاه هيچ گاه چنانكه بايد به تبليغ كارهايي كه انجام داده اند نپرداخته اند زيرا از نظر آنان دانشگاه آزاد اسلامي بيش از آنكه به تبليغ و معرفي احتياج داشته باشد به عمل محتاج بوده است و البته بذرهايي كه توسط دست اندركاران دانشگاه افشانده شده به خوبي به ثمر نشسته و توانمندي هاي اين سيستم همگان را شگفت زده كرده است و به نظر مي رسد امروز هم چندان نيازي به تبليغات ندارد. نامه نمايندگان محترم مردم در مجلس شوراي اسلامي كه با امضاي 237 نفر در دفاع از دانشگاه آزاد اسلامي و تقدير از مدير تواناي آن به محضر مبارك رهبر فرزانه انقلاب در ديماه 85 ارسال گرديد تأييدي بر اين مدعاست كه دانشگاه آزاد اسلامي به خوبي براي مردم و نمايندگان آنان شناخته شده است.

برگرفته از کتاب بر بلندای گناباد از فراز دانشگاه به قلم دکتر محمدحسن هجرتی